|   | 
  • Ustalar: Dadaloğlu


    Ustalar: Dadaloğlu
    Ustalar köşemizde bu hafta Kayseri’de doğan Toros Türkmen’lerinin Avşar boyundan olan halk şairimiz Dadaloğlu’nun hayatını inceleyelim.

    Hepimizin adını Dadaloğlu olarak bildiği ustamızın gerçek adı her ne kadar şiirlerinde Veli adını kullanmış olsa da gerçek adının ne olduğu bilinmemektedir. Ustamızın babası da Musa adında bir saz şairidir. Kayseri'nin Tomarza ilçesinde doğduğu bilinmekte olup Avşar boylarından geldikleri söyleniyor.

    Dadaloğlu’nun mensup olduğu Avşar boyunun göçebelikten vazgeçmesi için çeşitli yerlere iskân edilmesi bu boyun devlete karşı tutumlarını değiştirmiş olup Avşarlar’ın sözcüsü durumunda bulunan Dadaloğlu da iskân olayına karşı çıkarak zaman zaman bunu şiirlerinde dile getirmiştir. Bu şiirlerden hareketle bazı çevreler tarafından Dadaloğlu devlete baş kaldırmış bir âsi gibi
    gösterilmeye çalışılmıştır. Şiirleri, yerleşik hayata geçmek istemeyen Türkmen aşiretlerinin sesi ve sözlü tarihi olarak gösterilir.

    Yapılan bu itirazlar ve başkaldırılar üzerine Osmanlı devleti göçebe yaşayan bu halklara tarım arazileri verdi. Buna rağmen Dadaloğlu diğer boylara mensup olan kişilerle de görüşüp geleneksel göçebe yaşam tarzının ve bu uğurda yapılan mücadelenin her zaman başında durmuştur. Bu durum Osmanlı hükümeti halkı yerleşik hayata geçirene kadar sürmüştür.

    Dadaloğlu, halk edebiyatı ve dolayısıyla halk şiirini tercih etmiş, mücadelesini de bu şiirlerde her zaman yansıtmıştır. Şiirlerinde halkının sesi ve duygusu olmuş, tepkilerini konu almıştır, isteklerini her daim güzel bir üslupla dile getirmiştir. Dadaloğlu mahallî karakterini korumasını bilmiş, bunun sonucunda Ruhsatî, Serdârî, Sümmânî gibi daha birçok sanatçıyı da etkilemiştir.

    Dadaloğlu şehir hayatından uzak kaldığı için 19. yüzyılın tanınmış birçok halk şairinden farklı olarak divan şiirinden etkilenmemiştir. Şiirleri şekil bakımından devamlılık göstermediğinden pek çok eski ve yeni saz şairleriyle karıştırılmıştır.
     


    Dadaloğlu tam olarak kendi kabilesinin şairidir. “Biz” zamiri kullanışı onda bir estetikten ziyade belirli bir zümre anlayışının ifadesidir. Şiirlerinde atasözleri ve deyimlerden faydalandığı gibi bazı efsane ve telmihlere de yer vermiştir. Şekil olarak daha çok üç-yedi hâneden kurulu şiirler yanında on birli hece ölçüsünü tercih etmiştir. Güney Anadolu’da anlatılan halk hikâyelerinden büyük bir kısmının manzum ve mensur bölümleri derlenerek halk hikâyesi halinde yazılıp düzenlenmesi de Dadaloğlu’na mal edilmektedir.

    Şiirleri 1923’ten sonralarında Anadolu’da yayımlanmaya başlamış. Şiirleri derlemeye türüne dayandığı için, az sayıda şiiri dışında büyük ölçüde değişikliğe uğrayarak günümüze kadar ulaşmıştır.
    Göçebe yaşamı, halkının geleneksel kültürünü şiirlerine konu eden ve bunu mücadelesini veren şairimiz devletin iknaları üzerine yerleşik yaşama geçmiştir. Dadaloğlu öldüğünde, Sivas’ın Şarkışla ilçesinin Kavaklıpınar köyündeydi.

    Bıraktığı edebi eserlerle adini Türk Halk Edebiyatı tarihine yazdıran ve bu toprakların hikayelerini nesillere aktaran usta şairimizi rahmetle anıyoruz ve usta değerimizin küçük bir şiiriyle bitiriyoruz. Ruhu şad olsun.

     

    Kalktı göç eyledi Avşar elleri
    Ağır ağır giden eller bizimdir
    Arap atlar yakın eyler ırağı
    Yüce dağdan aşan yollar bizimdir

    Belimizde kılıcımız kirmani
    Taşı deler mızrağımızın temreni
    Hakkımızda devlet etmiş fermanı
    Ferman padişahın dağlar bizimdir

    Dadaloğlu’m yarın kavga kurulur
    Öter tüfek davlumbazlar vurulur
    Nice koç yiğitler yere serilir
    Ölen ölür kalan sağlar bizimdir



    Etiketler

    YORUMLAR

    YORUM YAP!

    Yorumlarınız editör onayından geçtikten sonra yayınlanacaktır. Küfür, hakaret, büyük harf ve kişi ve kurumları rencide edici yorumlar onaylanmamaktadır.

    Ad Soyad

    ..

    Güvenlik Kodu

    Yorumunuz

DİĞER HABERLER

Kar360.com Kayseri-Türkiye ve Dünya gündemini takip edebileceğiniz, İnteraktif bir haber sitesidir. Yazılım ve Tasarım hizmeti www.tahamedya.com tarafından yapılmıştır.